yapım ekleri örnekleri / Ekler (Yapım Ekleri - Çekim Ekleri) Konu Anlatımı | seafoodplus.info

Yapım Ekleri Örnekleri

yapım ekleri örnekleri

Yapım Eki Nedir?

yapım ekleri nedir, örnek kelimeler

6. sınıf Türkçe konu anlatımı içerisinde bulunan yapım eklerini yapım eki nedir ve tanımı, daha sonra yapım eklerine örnek kelimeler vererek anlatmaya başlayacağız. Yapım eklerinin türlerini ve çekim eklerinden farklarını bulacağınız bu yazımız, size bu dil bilgisi konusunu en kolay yoldan öğretmeyi amaçlamaktadır.

Yapım eki, &#;isim veya fiil kök ve gövdelerine gelerek, onlardan anlamları farklı yeni kelimeler oluşturan ekler&#; olmakla birlikte, eklendiği kelimelerin türünü de (isim, fiil) değiştirebilmektedir. O hâlde diyebiliriz ki yapım ekleri kelimeleri anlam ve/veya görev açısından değiştirebilen ve ortaya yeni kelimeler çıkaran eklerdir. Bu ekleri alan kelimelere &#;türemiş kelime&#; veya &#;gövde&#; denmektedir.

Bir isim kökü olan &#;baş&#; kelimesine gelen &#;+lık&#; eki, yepyeni bir anlamı karşılayan &#;başlık&#; kelimesini meydana getirmiştir. O hâlde &#;+lık&#; ekinin görevi, yeni kelime yapmaktır. İşte buradan anlayacağımız üzere yeni kelime &#;YAPan&#; bu eki, yapım eki olarak kabul etmemiz gerekir. Aynı şekilde &#;boz-&#; fiil köküne gelen &#;-gun&#; eki, yepyeni bir anlamı karşılayan &#;bozgun&#; kelimesini meydana getirdiği için, bu eki yapım eki olarak kabul ediyoruz.



yıldız bilgi

 UYARI: Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta şudur: Bir kelimeyi ekine köküne ayırdığımız zaman, &#;kök&#; olarak alacağımız kısmın mutlaka kelimenin tamamıyla anlam yönünden ilişkili olması gerekmektedir.

Örnek: &#;Gözcü&#; kelimesindeki &#;+cü&#; yapım ekini ayırdığımız zaman, kökü &#;göz&#; olarak kabul ederiz; çünkü bu kök kelimenin tümüyle anlam yönünden bağlantılıdır. Fakat &#;balon&#; kelimesini ekine köküne ayırırken, &#;bal&#; kök, &#;on&#; ise yapım eki olarak kabul edilemez. Çünkü havada uçan balon ile, yenilen bir besin olan balın hiçbir anlam ilişkisi yoktur. Yani yapım ekleri, mutlaka geldikleri kök ve gövdelerle anlam yönünden uzak ya da yakın ilişkili yeni kelimeler türetirler.

Yapım eklerinin, çekim eklerinden farkı; geldikleri kelimeden farklı yeni kelimeler türetmesidir. Çekim ekleri, aynı kelimenin yer, zaman veya durum yönünü belirtirler. Fakat yapım ekleri, kelimeyi farklı anlam veya görevlere gelecek şekilde değiştirirler, türetirler. Bunun için yapım eki alan kelimelere türemiş kelime denilmektedir. Fakat bir kelime on tane de çekim eki alsa, &#;türemiş&#; kabul edilemez.

Örnek:&#;Düşünce&#; kelimesi &#;düşün-&#; fiil kökünden &#;-ce&#; yapım ekini aldığı için türemiş kabul edilir; fakat &#;evdeydim&#; kelimesi &#;ev&#; isim köküne aldığı &#;-de-y-di-m&#; çekim eklerini almasına rağmen &#;basit&#; kabul edilmektedir.

yıldız bilgiNOT:Yapım ekleri, istisnalar dışında her zaman çekim eklerinden önce gelirler. Yani şahıs, iyelik, zaman (), hâl, çokluk ekleri&#; yapım eklerinden sonra gelirler. Bu, yapım eklerini kolay bulmanız açısından önemlidir.

Örnek:iyiliktir [iyi (isim kökü) &#; lik (yapım eki) &#; tir (çekim eki)],
görüştük [gör (fiil kökü) &#; üş (yapım eki) &#; tük (çekim eki)]

yapım eki çeşitleriŞimdi gelelim yapım eklerinin çeşitlerini sıralamaya. Yapım ekleri, geldikleri kök ve gövdelerin ve yaptıkları yeni kelimelerin isim veya fiil oluşlarına göre dörde ayrılır. Bunu ezberlemeden, mantığınıza almanız daha yararlı olacaktır. Eğer yapım eki, isim kök veya gövdesine geliyorsa &#;isimden &#;&#; şeklinde başlayan iki yapım ekinden biri olabilir. Bunu belirleyen ise, yaptığı kelimenin türüdür. İsim kök veya gövdesine gelen ek, tekrar isim yapmışsa &#;isimden isim&#;; fiil yapmışsa &#;isimden fiil&#; yapım eki olarak adlandırılır. Aynı şekilde fiil kök veya gövdesine gelen bir yapım eki tekrar fiil yapmışsa &#;fiilden fiil&#;; isim yapmışsa &#;fiilden isim&#; yapım eki olur.

Örnek: &#;gözlük&#; kelimesinin kökü &#;göz&#; ismidir. O hâlde &#;+lük&#; eki mutlaka &#;isimden &#;&#; yapım eki olmalıdır. İkinci kısmı ise, sözcüğün son hâline bakarak anlıyoruz. Gözlük &#;-mak/-mek&#; ekini almadığına göre bir isimdir ve bu durumda kelime tekrar isim olmuştur. Diyebiliriz ki, &#;+lük&#; eki isimden isim yapım ekidir.

yıldız bilgiUYARI:Fiil kökleri ile isim köklerini ayırmanın en basit yolu, kelimeye &#;-mak / -mek&#; eklerini getirmektir. Eğer bu eki alan kök veya gövde anlamlı oluyorsa bu bir fiil köküdür; anlamlı olmuyorsa bu bir isim köküdür.

1. İsimden İsim Yapım Ekleri: İsim kök ve gövdelerine gelerek tekrar isim yapan eklerdir. En çok bilinen isimden isim yapım ekleri &#;-sız, -cı, -daş, -lık, -lı, -cıl, -sal&#;dir.

Örnek: Susuz, Türkçe, şekerlik, bencil, kumsal, havalı, gönüldaş

2. İsimden Fiil Yapım Ekleri: İsim kök ve gövdelerine gelerek fiil yapan eklerdir. En çok bilinen isimden fiil yapım ekleri&#;-la-, -da-, -t-, -kır-, -lan-, -sa-, -ar-, -l-&#;dir.

Örnek:Taşla-, gecik-, yaşar-, fısılda-, önemse-, türe-, incel-, morar-

3. Fiilden İsim Yapım Ekleri: Fiil kök ve gövdelerine gelerek isim yapan eklerdir. En çok bilinen fiilden isim yapım ekleri &#;-ce, -gi, -iş, -iç, -maç, -er, -it, -ik, -ak, -ecek&#;tır.

Örnek: Sevgi, çalışkan, yazar, okur, yatak, düşünce, giyecek

4. Fiilden Fiil Yapım Ekleri: Fiil kök ve gövdelerine gelerek tekrar fiil yapan eklerdir. En çok bilinen fiilden fiil yapım ekleri &#;-dir-, -er-, -in-, -r-, -ş-, -t-, -il-&#;dir.

Örnek:Gider-, görün-, sevil-, kaçır-, görüş-, uzat-, bildir-

yıldız bilgiUYARI: Bazı eklerin yazılışları aynı olmasına rağmen, görevleri farklıdır. Bu ekler, dikkatle incelenmeli ve görevleri iyi düşünülmelidir. Yoksa birbirine karıştırılabilir.

Örnek:&#;Ay dün gece kıpkızıl göründü.&#; cümlesindeki &#;gör-ün-dü&#; yüklemi, &#;-ün-&#; fiilden fiil yapım ekini almıştır. Görünüşleri aynı olan bu ek, &#;Gözünden kaçmıyor böyle şeyler.&#; cümlesindeki &#;göz-ün-den&#; kelimesinde bulunan&#;+ün&#; şekliyle ikinci tekil şahıs iyelik eki göreviyle kullanılmıştır.

Orkun KUTLU

Orkun Kutlu

Yapım eki

  • -la-,-le-: su-la, uğur-la, rahat-la, diş-le, iş-le, özet-le
  • -al-,-el-: çoğ-al, az-al, dar-al, kör-el, düz-el
  • -l-: doğru-l, sivri-l, eksi-l, ince-l
  • -a-, -e-: kan-a, yaş-a, boş-a, tür-e, ben(i)z-e
  • -ı-,-i-,-u-,-ü-: Bu ek, eski Türk yazı dillerinde kullanılan ve bugün bazı sözcüklerde donuklaşmış olarak bulunan bir ektir. uz-u-n, sak-ı-n, şak-ı
  • -ar-,-er-: yaş-ar, mor-ar, kara-ar, sar(ı)-ar, yeş(il)-er
  • -da-,-de-: fısıl-da, horul-da, gürül-de, hışıl-da, höpür-de
  • -t-: yön-(e)t, göz-(e)t
  • -k-: gec-ik, bir-ik, göz-ük
  • -msa-,-mse-: az-(ı)msa, ben-(i)mse,küçü(k)-mse, öz-(ü)mse
  • -kır-,-kir-,-kur-,-kür-: fış—kır, hay—kır, çem-kir, tü-kür, süm-kür
  • -lan-,-len-: yaş-lan, ev-len, ses-len
  • -laş-,-leş-: güzel-leş, iyi-leş, yoğun-laş, katı-laş, sıvı-laş
  • -sa-,-se-,-sı-,-si-,-su-,-sü-: su-sa, garip-se, önem-se, yad-,

nest...

batman iftar saati 2021 viranşehir kaç kilometre seferberlik ne demek namaz nasıl kılınır ve hangi dualar okunur özel jimer anlamlı bayram mesajı maxoak 50.000 mah powerbank cin tırnağı nedir

© 2024 Toko Cleax. Seluruh hak cipta.